فرزاد موتمن، کارگردان برجسته سینما و تلویزیون ایران، در گفتوگویی ضمن بررسی چالشها و موانع موجود در حوزه اقتباس متون ادبی و داستانی به بحث پیرامون وفاداری در اقتباسهای سینمایی پرداخت. او با بیان تجربیات شخصی خود و تحلیل نمونههای مختلف، بر این نکته تأکید کرد که اقتباسهای وفادارانه به رمانها و داستانهای مشهور غالباً با چالشهای جدی مواجه میشوند و احتمال شکست آنها در گیشه و نقدها بسیار بالا است.
موتمن در این گفتوگو به این نکته اشاره کرد که وقتی یک فیلمساز تصمیم به اقتباس از یک اثر ادبی میگیرد، باید به دقت در نظر داشته باشد که ساختارهای سینما و ادبیات به شکل بنیادینی متفاوت هستند. او افزود: “اجازه دهید که این مسئله را با مثالی روشن بگویم. وقتی یک نویسنده در یک رمان از تفکرات، احساسات و جزئیات شخصیتهای خود به طرز عمیق و دقیق پرانتز میگذارد، سینما امکان نمایش تمام آن جزئیات را ندارد و بر خلاف آن، باید به سمت بصری کردن داستان برود.”
در ادامه، فرزاد موتمن به تجربههای شخصی خود در ساخت فیلمهایی بر اساس آثار ادبی اشاره کرد. او به کار خود بر روی فیلم “مرگ کسب و کار من است” اشاره کرد و توضیح داد که چگونه سعی کرده تا با برداشت آزادانه و خلاقانه از داستان، فضای اصلی اثر را حفظ کند. “در این فیلم سعی کردم تا عناصری را که موجب موفقیت داستان در شکل ادبی آن شده بودند، به شیوهای دیداری و جذابتر به مخاطب منتقل کنم. این کار موفق بود و توانستیم فیلمی بسازیم که هم از نظر نقد و هم از لحاظ تماشاگر با استقبال خوبی مواجه شود.”
از جنبه دیگر، فرزاد موتمن با اشاره به نمونههای ناموفق اقتباسهای وفادارانه، به فیلمهایی که از آثار بزرگ ادبی اقتباس شدهاند و در گیشه با شکست مواجه شدند اشاره کرد. وی اضافه کرد: “خیلی وقتها، اقتباس وفادارانه از یک رمان با این چالش روبهرو میشود که در انتقال احساسات و پیامهای اصلی اثر به تماشاگر عاجز میماند و در این راستا، موفقیت لازم را کسب نمیکند.”
او همچنین معتقد است که اقتباسهای سینمایی باید به جای تلاش برای وفاداری مطلق به متن، بر اساس نوآوری و خلاقیت شکل بگیرند تا بتوانند به خوبی با نیاز مخاطب و خواستههای آن هماهنگ شوند. “مخاطب امروز دیگر نمیخواهد صرفاً یک بازخوانی از یک داستان قدیمی را ببیند، بلکه انتظار دارد که با داستانی جدید، تازه و نوآورانه مواجه شود.”
فرزاد موتمن در نهایت به نسل جدید فیلمسازان و هنرمندان توصیه کرد تا با نگاهی خلاقانه و مستقل به آثار ادبی نزدیک شوند و تلاش کنند تا داستانها را به شیوهای نوین و با خلاقیت شخصی خود بازآفرینی کنند. او بر این اعتقاد است که این نوع اقتباسها نه تنها میتوانند مخاطبان جدیدی را جذب کنند بلکه زمینهساز تجربههای سینمایی متفاوت و ماندگاری خواهند بود.
در نتیجه، فرزاد موتمن با تأکید بر اهمیت خلاقیت در اقتباسهای سینمایی به این نتیجه میرسد که هر اثر هنری باید به نحوی نوین و بر اساس واقعیتهای سینما شکل بگیرد تا بتواند تأثیرگذار و موفق باشد. ازاینرو، او از تمام فیلمسازان و هنرمندان خواست تا از تجربههای خود بیاموزند و با دیدی باز و نو، به خلق آثار جدید بپردازند.