پیش از هر چیز، لازم به ذکر است که نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران به عنوان یکی از بزرگترین رویدادهای فرهنگی کشور، همواره با حضور تحسینبرانگیز ناشران، نویسندگان و علاقهمندان به کتاب در حال برگزاری است. این نمایشگاه فرصتی عالی برای معرفی جدیدترین آثار کتابی و تبادل نظر در زمینه مسائل فرهنگی و ادبی است. در سال جاری، رئیسجمهور محترم نیز در این رویداد حضور داشت و سخنانی را ایراد کرد که به سرعت به موضوع بحث و جدل میان رسانهها و فعالان فرهنگی تبدیل شد.
محمدرضا پزشکیان، نماینده مجلس و از چهرههای تاثیرگذار در حوزه فرهنگی، به سخنان رئیسجمهور واکنش نشان داده و خواستار دقت و توجه بیشتر به موضوعات مطرح شده در این سخنرانی شده است. وی با تأکید بر اهمیت این رویداد، خاطرنشان کرد که سخنان جنجالی رئیسجمهور باید به صورت دقیق تحلیل و بررسی شود تا تبعات آن بر جامعه فرهنگی کشور روشنتر گردد.
پزشکیان در این خصوص عنوان کرد: «سخنانی که در مهمترین رویداد فرهنگی کشور مطرح میشود، علاوه بر تأثیر بر فضای فرهنگی، میتواند به تبیین سیاستهای کلان حکومت در حوزه فرهنگ و کتابخوانی کمک کند. این سخنان باید به گونهای باشند که هماهنگی لازم را با نیازها و انتظارات جامعه فرهنگی داشته باشند.»
گفتنی است که در سخنرانی رئیسجمهور، به موضوعاتی همچون حمایت از نشر کتابهای با کیفیت، لزوم تقویت فرهنگ مطالعه در کشور و بستههای حمایتی برای ناشران و نویسندگان اشاره شد. رئیسجمهور همچنین بر اهمیت دسترسی آسان به منابع اطلاعاتی و افزایش سرانه مطالعه در کشور تأکید کرد و بیان داشت که دولت ملزم است تسهیلات لازم را برای نشر و توزیع کتابهای مفید فراهم آورد.
این اظهارات تولیدکنندگان محتوا و ناشران را به فکر فرو برد. برخی از ناشران و نویسندگان به این سخنان خوشبینانه نگریسته و آن را نشانی از توجه مسئولان به مسائل فرهنگی دانستهاند، در حالی که دیگران این اظهارات را صرفاً یک وعده توخالی قلمداد کردند و خواستار اقدامات عملی و کارآمد در این زمینه شدند.
پزشکیان در ادامه افزود: «مسئولان فرهنگی باید نه تنها به وعدهها و سخنان اکتفا کنند، بلکه باید اقداماتی ملموس و قابل مشاهده و قابل ارزیابی انجام دهند. نشر کتاب و گسترش فرهنگ مطالعه نیازمند هماهنگی و همافزایی بین تمامی نهادهای مرتبط به ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمانهای غیر دولتی و ناشران است.»
نکته قابل تأمل دیگری که پزشکین به آن اشاره کرد، تأثیر سخنان رئیسجمهور بر جوایز ادبی و حفظ حرمت به نویسندگان و ناشران بود. او بیان داشت که در فضای فرهنگی کشور، اعتماد برقرار کردن میان بخشهای مختلف از اهمیت بسزایی برخوردار است و باید نهادها و متولیان فرهنگی توجه ویژهای به این موضوع داشته باشند.
بسیاری از فعالان فرهنگی و هنری نیز بر این باورند که رئیسجمهور باید به مفهوم واقعی حرفهای خود عمل کند و نگذارد که وعدههایش به وعدههای فراموششده تبدیل شود. بر اساس آمارهای موجود، سرانه مطالعه در ایران در حال حاضر به کمتر از 20 دقیقه در روز برای هر فرد بالغ رسیده است که این خود یک زنگ خطر جدی برای جامعه فرهنگی و کتابخوانی کشور به شمار میآید.
در نهایت باید گفت، برگزاری نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران و سخنرانیهای بزرگان در این رویداد بهویژه رئیسجمهور، میتواند حرکتی مؤثر در راستای ارتقاء فرهنگ مطالعه و حمایت از ناشران باشد، مشروط به اینکه این سخنان به اقدامات مفید و عملی منجر گردد و به روح فرهنگ جامعه کمک کند. امید است با تحقق وعدهها و ورود به عملیاتی کردن آنها، شاهد شکوفایی بیشتر فرهنگ مطالعه و نشر در کشورمان باشیم.