بهشت پناهندگان یا هرج و مرج اقتصادی؟ ۲۰ هزار دستفروش در تهران!
در سالهای اخیر، معضل دستفروشی در کلانشهر تهران به یکی از چالشهای عمده شهری تبدیل شده است. برآوردها نشان میدهد که اکنون نزدیک به ۲۰ هزار دستفروش در نقاط مختلف شهر فعالیت میکنند. این پدیده، علاوه بر مسائل اقتصادی، ابعاد اجتماعی و فرهنگی نیز به خود گرفته است. در حالی که برخی از کارشناسان این واقعیت را به عنوان نشانهای از معضلات اقتصادی و بیکاری تلقی میکنند، دیگران بر این باورند که این دستفروشان به نوعی در حال تشکیل یک جامعه کوچک اقتصادی هستند که خود را از زیر بار مشکلات معیشتی رها کردهاند.
تحقیقات و بررسیهای به عمل آمده نشان میدهد که بسیاری از دستفروشان به دنبال درآمدی پایدار هستند و به همین دلیل به این شغل روی آوردهاند. برخی از آنها از نقاط محروم و حاشیهای تهران به مرکز شهر آمدهاند تا بتوانند نیازهای روزمره خود و خانوادههایشان را تأمین کنند. در این میان، دستفروشان با چالشهای متعددی از جمله تنشهای اجتماعی، برخوردهای انتظامی و مشکلات اقتصادی روبرو هستند.
مدیریت شهری تهران در واکنش به این وضعیت، به فکر ساماندهی دستفروشان در ایستگاههای مترو و دیگر نقاط پرجمعیت افتاده است. طرحهای راهبردی برای دستفروشان در حال بررسی است تا ضمن ارائه فضایی مناسب برای فعالیت این افراد، به مدیریت بهتر فضاهای عمومی و رفاه حال شهروندان نیز کمک کند. هدف اصلی این برنامه، کاهش هرج و مرج و به حداقل رساندن عوارض ناشی از فعالیت دستفروشان در معابر عمومی است.
در این راستا، تصاویری از گذرگاههای مترو که همواره شلوغ و پر ازدحام هستند، نشان میدهد که چگونه دستفروشان در این فضاها فعالیت میکنند. از بازارچهها و غرفههای موقت گرفته تا دستفروشی در خطوط مترو، این افراد میکوشند تا با فروش محصولات خود، به روزی خود و خانوادههایشان برسانند.
دولت در حال بررسی شیوههای مختلفی برای ساماندهی و نظارت بر این دستفروشان است. یکی از پیشنهادات این است که به دستفروشان مجوزهای قانونی اعطا شود تا آنها بتوانند به صورت قانونی و در محیطهای مشخصی به فعالیت خود ادامه دهند. این اقدام میتواند ضمن فراهم آوردن آرامش و نظم در فضاهای عمومی، به این افراد نیز اجازه دهد که با احساس امنیت بیشتری به کسب و کار خود ادامه دهند.
از سوی دیگر، باید به این نکته توجه داشت که حل مسأله دستفروشی تنها با اتخاذ تدابیر مدیریتی محقق نخواهد شد، بلکه نیازمند ایجاد فرصتهای شغلی و توسعه اقتصادی پایدار در مناطق حاشیهای تهران نیز هست. در واقع، توجه به ریشههای اقتصادی و اجتماعی این معضل، میتواند به کاهش مشکلات اجتماعی ناشی از آن کمک کند.
کارشناسان معتقدند که برای حل این معضل، بایستی نهادهای مختلف از جمله شهرداری، وزارت کار و نهادهای اجتماعی، به همکاری بپردازند تا یک سیستم جامع و هماهنگ برای ساماندهی فعالیت دستفروشان ایجاد شود. البته این نکته نیز باید مدنظر قرار گیرد که بسیاری از این افراد به دلیل فقدان شغلهای مناسب و درآمد کافی، دست به فعالیت در عرصه دستفروشی زدهاند. لذا باید به همزمانی مشکلات آنان نیز توجه شود.
نهایتاً، میتوان گفت که دستفروشی در تهران یک واقعیت اجتماعی پیچیده است که نیازمند بررسیهای دقیق و نمایندگی صحیح از تمامی جوانب آن است. این موضوع نه تنها با جنبههای اقتصادی بلکه با ابعاد اجتماعی، فرهنگی و حتی انسانی نیز سر و کار دارد. به همین دلیل، سرمایهگذاری بر روی فرهنگسازی و آموزش به همراه ساماندهی این معضل، میتواند به یک راهبرد پایدار تبدیل شود که در وهله اول به بهبود زندگی دستفروشان و در گام بعدی، به نظم اجتماعی و اقتصادی شهر تهران کمک کند.
در نهایت، انتظار میرود با تدوین برنامههای جامع و کارآمد، شاهد ساماندهی مؤثری در زمینه دستفروشی باشیم که به ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و همچنین دستفروشان بینجامد.