در مقابل انتقاد چه کنیم؟
در مقابل انتقاد چه کنیم؟ این سوالی است که ممکن است پاسخ به آن در نگاه اول آسان به نظر نیاید! من در این مقاله سعی کردم یکی از بهترین و حرفهای ترین روشهای برخورد با انتقاد را خدمت شما توضیح دهم. طبیعتا هیچ فردی بینقص نیست و قطعا در طول زندگی، هر فردی با انتقاد دیگران مواجه خواهد شد. گاهی ما در برابر دیگران یا جلسات مهم مورد نقد قرار میگیریم. اینکه ما چه واکنشی در انتقاد داشته باشیم تا حد زیادی هم میتواند به وجه حرفهای و ارتباطات ما تاثیرگذار باشد و هم میتواند ما را کمک کند تا به بهترین عملکرد خود برسیم. انتقاد پذیر بودن یکی از مهارتهای ارتباط موثر است که به نیاز به مهارت کنترل خشم و تمرین بیشتری دارد. در ادامه یکی از حرفهای ترین روشهای نحوه برخورد با انتقاد دیگران، بررسی میکنیم.
نحوه برخورد با انتقاد | مقدمه
اتفاقی که من بارها از افرادی که در زمینه توسعه فردی انرژی و هزینه کردهاند، بارها شاهدش بودم این است که این آموزشها توقع دوستان را از رفتار دیگران بالا میبرد. یادمان باشد که حتی در جوامع پیشرفته هم حداکثر 3-4درصد افراد برای آموزش خود وقت و هزینه میگذارند -که از این نظر به شما تبریک میگم که جزو این عده محدود هستید!-، پس احتمال بالایی دارد که مخاطب ما هرگز چنین آموزشهایی را دیده نباشد، لذا انتظار نداشته باشیم از ما به شکل اصولی و صحیح انتقاد بکنند!
نحوه برخورد با انتقاد |گام اول
اولین واکنش در برابر انتقاد بکار گرفتن مهارت کنترل خشم است. در هر صورتی، انتقاد تلخ است، و ابتداییترین واکنش احتمالی خشمگین شدن ما است. باید فراموش نکنیم که خشم بیش از حد مساویست با غیرفعال شدن بخش قابل توجهی از قسمت ارادی مغز-که بکار بستن آموزشها هم جزو همین قسمت از مغز است- و لذا در هر حالتی این موضوع باعث میشود رفتار ما نه بر اساس منطق که بر اساس غریزه انجام میگردد. لذا در اکثر قریب به اتفاق مراتب این موضوع باعث قرار گرفتن ما در موضع ضعف میگردد. اگر شما در زمینه کنترل خشم، عملکرد عالی ندارید حتما توصیه میکنم، روی این مهارت خود وقت و انرژی بگذارید.
با حفظ خونسردی در مقابل انتقاد دیگران، شما گامی بلند در جهت واکنش حرفهای در برابر انتقاد برداشتهاید.
نحوه برخورد با انتقاد | گام دوم
پیشتر در مورد شنیدن فعال صحبت کردیم. شما باید به دقت-با حفظ آرامش خود- به سخنان شخص منتقد فعالانه گوش دهید. تمام تلاش خود را بکار ببندید تا هرگز 4 اشتباه غیرقابل بخشش هنگام گوش دادن را مرتکب نشوید! سعی کنید یک گام بالاتر را از انتقادی که به شما میشود، بشنوید! مثلا وقتی دوست شما به خاطر یک تاخیر چنددقیقهای بسیار از دست شما ناراحت است و شدیدا به این رفتار نقد دارد، احتمالا بخشی از این انتقاد هم برای دیروز است که موقع خداحافظی فراموش کردید با وی دست دهید و این موضوع برای دوست شما اهمیت بالایی دارد! پس گام دوم نحوه واکنش صحیح با انتقاد، گوش دادن فعال به سخنان مخاطبمان است.
نحوه برخورد با انتقاد | گام سوم
برای اطمینان از اینکه منظور را متوجه شده اید، چند بار موضوع را همراه با مثال و موضوع دقیق از فرد بخواهید برای شما تکرار کند. این تکرار و توضیح گرفتن باعث میشود شما پیام را به شکل کاملتر دریافت کنید. فراموش نکنید که مطابق تحقیقات دانشمندان دانشگاه UCC حدود 60 درصد پیامها در یک مکالمه به فرد مقابل منتقل میشود و ما در ارتباط موثر سعی داریم این درصد را به بیش از 80 درصد- و نه 100درصد- ارتقا دهیم. از طرفی اکثرا مخاطبان ما مسائل را به شکلی کلان مطرح میکنند و این هنر ما است که بتوانیم به بهترین شکل از آنها اطلاعات دریافت کنیم. یکی از بهترین شیوهها، شیوه پرسش آینه است که کلمه اصلی را فقط تکرار میکنیم:
+ شما نسبت به من بی تفاوت هستید
– بی تفاوت؟
+ شما هفته پیش نامنظم سرکار حاضر میشدید
– نامنظم؟
نحوه برخورد با انتقاد | گام چهارم
سعی کنید تا حد امکان دیدگاه فرد را تایید کرده و به شکل ضمنی از ایشان تشکر کنید. بسیار جذاب خواهد بود که نشاندهید که فرد مقابل را درک میکنید. هرچند در ادامه میتوانید نکتهنظرات خود را نیز ارائه دهید. نشاندهید که شما تلاش خود را کردهاید نظر ایشان را جلب کنید و از اینکه نتوانستهاید اینکار را بکنید متاسف هستید. اگر احساس میکنید واقعا جایی عملکردی داشتید که به نوعی باعث از بین رفتن حقی شدهاید حتما سعی کنید آن را جبران نمایید. باید در ایین قسمت بلافاصله درخواست راهنمایی نمایید.
کمک خواستن باعث میشود مخاطب در موقعیت مشابه ما قرار بگیرد و بهتر ما را درک کند. در بسیاری از موارد حرفهایی را که شما قصد داشتید با انواع استناد و منطق به فرد منتقل نمایید، با همین روش، خود شخص به بهترین نحو دریافت میکند. حتی امکان دارد وی به ناوارد بودن نقد خود پی ببرد. همچنین درخواست کمک کردن به مخاطب این اعتماد را میدهد که شما به نظرات ایشان بیشترین اهمیت و احترام را قائل هستید و از همین رهگذر است که با شما حس نزدیکی زیادی پیدا میکند.
به شکل واضح از ایشان بخواهید که راهکار و پیشنهاد خود را ارائه دهد. اینجا دقیقا همانجایی است که افرادی که صرفا قصد توهین و تحقیر شما دارند به بدترین حالت ممکن گیر میافتد. درعین حال افرادی که واقعا قصد اصلاح و نیت مثبت دارند نیز فرصت کمک به شما را خواهند یافت.
واکنش در برابر انتقاد | جمع بندی
در نهایت اجازه بدهید نحوه صحیح برخورد با انتقاد را باهم در یک مثال واقعی بررسی کنیم:
+ آقای …… شما در جلسات کاری ماهانه نسبت به من اصلا رفتار مناسبی ندارید.
– ممنون که رفتار منو بهم گوش زد کردید و واقعا متاسفم که رفتارم چنین پیامی رو داشته ولی من تلاش زیادی دارم که احترام همه همکاران رو داشته باشم. میشه بپرسم کدوم رفتارم چنین مفهومی داشته؟
+ بارها در طول جلسات سخن من را قطع میکنید و بدون توجه به من صحبتهای خودتان را ادامه میدهید. انگار نه انگار که منم مانند شما مدیر یکی از بخشهای مهم این سازمانم.
– کاملا باهاتون موافقم واقعا رفتار زنندهای هستش چنین رفتاری. قطعا منم بجای شما بودم بسیار دلگیر میشدم. اگر یک نمونه بارز از این رفتارم رو بفرمایید لطف بزرگی در حق من کردهاید.
+ نمونهاش جلسه هفته پیش بلافاصله بعد از ارائه من در مورد آمار مربوط به فروش، شما بلافاصله از جاتون بلند شدید و در مورد کارآمدی استراتژی جدید شروع کردید به صحبت کردن!
– بلافاصله؟
+ بله خب، هنوز ارائه من تمام نشده بود.
– شخص مدیرعامل به من اشاره نمودند شروع کنم.
+ بله متوجه شدم ولی شما بازهم هیچ توجهی به بخش فروش نداشتید؟
– هیچ توجهی؟ میشه بیشتر راهنماییم کنید؟
+ وقتی که کل سخنرانیتون پشت به من بودید، این یعنی چی؟
– خدای من کاملا درست میگید، حق با شماست. بخاطر ذوقم برای اثبات کارآمدی استراتژی جدید اصلا حواسم به شما نبود. راستش به دلیل حس نزدیکیِ من به تیم فروش، واقعا فکر کردم که باید تمام توجهم در طول ارائه متمرکز به بخشهای مدیریت و مهمانها باشد. از تذکرتون ممنونم. من علاوه بر رفرنس دادن به نتایج تیم فروش، بهتر بود چه کاری میکردم؟ الان برای جبران چه کاری میشه کرد؟
+ خواهش میکنم. شما در طول جلسه به نتایج تیم فروش اشاره کردید ولی اگر به شکل بارزتر این اشاره انجام میشد مدعوین هم بهتر با تیم ما آشنا میشدند.
– کاملا حق باشما است. من در گزارش کتبی این موضوع را پررنگتر میکنم و یک رونوشت را هم به مدوعین حاضر با هماهنگی مدیریت ارسال میکنم. از اینکه منو کمک کردید و رفتارم رو متذکر شدید ممنونم. کار کردن با شخصیتی حرفهای مثل شما، برای من باعث افتخاره.
+ خواهش میکنم آقای مهندس؛ منم از رفتار و سوادتون تو این مدت راضی هستم.
همانطوری که در مکالمه بالا دیدیم، از “رفتار نامناسب در جلسات ماهانه” رسیدیم به یک کمتوجهی در یک لحظه خاص در برابر تعدادی از مدعوین!