دانشگاهها در آستانه جذب ۶۰ همت اعتبار مالیاتی: تحول بزرگ یا فرصت سوزی؟
در روزهای اخیر، خبرهایی در خصوص برنامههای دولت برای اختصاص اعتبار مالیاتی به دانشگاهها و مراکز علمی کشور منتشر شده است. بر اساس اطلاعات موجود، قرار است حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان اعتبار مالیاتی به این نهادها اختصاص یابد. این مبلغ قابل توجه، سوالات و ابهامات زیادی را در مورد نحوه استفاده از آن، تأثیراتش بر کیفیت آموزش و پژوهش در دانشگاهها و به ویژه بر درآمدزایی آنها به وجود آورده است.
اختصاص چنین مبلغی به دانشگاهها میتواند فرصتی طلایی برای رشد و تحول در نظام آموزش عالی ایران به شمار رود. از یک سو، این اعتبار میتواند زمینهساز تقویت زیرساختها، بهبود کیفیت آموزش و پژوهش و همچنین جذب استادان مطرح بینالمللی باشد. همچنین میتواند به دانشگاهها کمک کند تا به عنوان مراکز نوآوری و کارآفرینی در کشور مطرح شوند و به ایجاد اشتغال و رفع نیازهای بازار کار کمک کنند.
از سوی دیگر، برخی کارشناسان و منتقدان به این موضوع اشاره میکنند که اختصاص این اعتبار بدون برنامهریزی مناسب و شفاف، میتواند به هدر رفت منابع و فرصتی برای سوءاستفاده تبدیل شود. سوالی که مطرح میشود این است که آیا دانشگاهها و نهادهای علمی کشور برای بهرهبرداری بهینه از این منابع آمادگی لازم را دارند؟ آیا در حال حاضر زیرساختهای لازم برای جذب و مدیریت این اعتبار وجود دارد؟
در بازار اقتصادی امروز، دانشگاهها باید به سمت خودکفایی و توانمندسازی پیش بروند. در این راستا، نیاز است تا دانشگاهها برنامههای مشخص و کارآمدی برای استفاده از این اعتبار مالیاتی تدوین کنند. به عنوان مثال، توسعه مراکز تحقیقاتی، افزایش همکاری با صنعت و ایجاد طرحهای پژوهشی کاربردی میتواند از جمله راههایی باشد که دانشگاهها میتوانند از این اعتبار بهرهبرداری کنند.
یکی از چالشهای اصلی در بهکارگیری این اعتبار، عدم تناسب در توزیع این منابع است. به عنوان مثال، برخی دانشگاههای بزرگ و معتبر کشور به راحتی میتوانند از این اعتبار استفاده کنند، در حالی که دانشگاههای کوچکتر ممکن است از این امکان محروم بمانند. این موضوع میتواند منجر به افزایش نابرابریها در نظام آموزش عالی ایران شود و در نهایت موجب خروج نخبگان از دانشگاههای غیرمعتبر شود.
به علاوه، موضوع دیگری که باید به آن توجه شود، شفافیت و نظارت بر نحوه هزینهکرد این اعتبار است. لازم است دولت و نهادهای نظارتی مکانیسمهای مناسبی را طراحی کنند تا مطمئن شوند این اعتبار به درستی و به صورت مؤثر هزینه میشود. راهکارها و شیوههای مؤثری باید برای ارزیابی و نظارت بر پروژههای اجرایی مدنظر قرار گیرد تا از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود.
بدون تردید، اگر دانشگاهها بتوانند از این اعتبار به درستی استفاده کنند، شاهد تحولاتی اساسی در نظام آموزشی و پژوهشی کشور خواهیم بود. این میتواند زمینهساز افزایش کیفیت آموزش، تولید علم و تکنولوژی و در نهایت، ارتقای نام ایران در عرصههای بینالمللی باشد. همچنین، دانشگاهها خواهند توانست با ارتقاء سطح دانش و مهارتهای فارغالتحصیلان خود، به بازار کار پاسخ دهند و به نیازهای روز جامعه پاسخگو باشند.
در نهایت، میتوان گفت که دریافت ۶۰ هزار میلیارد تومان اعتبار مالیاتی برای دانشگاهها میتواند یک فرصت بزرگ باشد، اما نیاز به برنامهریزی دقیق، شفافیت در اعمال، و نوآوری در روشهای استفاده از این اعتبار دارد. دانشگاهها باید با تکیه بر نخبگان علمی و صنعتی کشور، طرحهای عملیاتی و قابل اجرا جهت استفاده از این اعتبار تدوین کنند تا واقعاً شاهد یک تحول بزرگ در نظام آموزش عالی ایران باشیم و از این فرصت به بهترین نحو بهرهمند شویم.