شوک بزرگ: ۷۵ درصد ساختمانهای تهران در برابر زلزله آسیبپذیرند و تلاشها برای مقاومسازی به شکست انجامیده است!
تهران، پایتخت کشور ایران، با حدود ۱۵ میلیون نفر جمعیت، به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود در معرض زلزلههای شدید قرار دارد. این شهر در منطقهای قرار دارد که بهویژه از زلزلههایخطرناک و ویرانگر متاثر است. تازهترین تحقیقات و گزارشها نشان میدهد که میزان آسیبپذیری بناهای این کلانشهر در برابر زلزله به یک مسئله نگرانکننده تبدیل شده است بهطوریکه بیش از ۷۵ درصد ساختمانهای تهران در برابر زلزلههای احتمالی آسیبپذیر هستند.
گزارشهایی که در سالهای اخیر منتشر شده است، نشان میدهد که از مجموع ساختوسازهای موجود در تهران، تنها حدود ۲۵ درصد آنها استانداردهای لازم برای مقاومسازی در برابر زلزله را رعایت کردهاند. این آمار نمایانگر یک بحران جدی در عرصه ساخت و ساز شهری است که نیازمند توجه و تصمیمگیری سریع و مؤثر از طرف مسئولان و متولیان این حوزه میباشد.
پدیدهی زلزله در ایران مسئلهای است که برای ساکنان این کشور به شکل مستمر وجود دارد. زلزلههای اخیر در نقاط مختلف کشور، بار دیگر هشداردهنده هستند و یادآوری میکنند که باید اقدامات جدیتری در زمینه مقاومسازی ساختمانها انجام شود. تهران بهعنوان یکی از پرتراکمترین و پرجمعیتترین شهرهای جهان، خطرات بیشتری را در پی دارد؛ زیرا در صورت وقوع زلزلهای با شدت بالا، عواقب و تلفات انسانی و مالی بسیار قابل توجهی خواهد بود.
با وجود توصیههای متعدد کارشناسان زلزلهشناسی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، هنوز هم در بسیاری از مناطق شهر تهران، سازهها از استانداردهای لازم پیروی نمیکنند و موضوع مقاومسازی به دلیل کمبود منابع مالی، ناآگاهی عمومی و همچنین عدم نظارت کافی با موانع جدی مواجه است. بهعنوان مثال، بسیاری از ساختمانهای قدیمی که در سالهای گذشته بدون هیچگونه استانداردی ساخته شدهاند، بهخصوص در بافتهای فرسوده، به یک بمب ساعتی تبدیل شدهاند که در صورت بروز زلزله میتوانند خسارتهای جبرانناپذیری را به بار آورند.
گروههای مختلف اجتماعی و فعالان حوزه عمرانی، همواره نسبت به خطرات زیانبار این وضعیت هشدار دادهاند. با افزایش جمعیت و توسعه شهرها، نیاز به ساخت و سازهای جدید و همچنین بهروز رسانی ساختمانهای موجود به مسئلهای حاد تبدیل گشته است. اما متأسفانه، علیرغم تلاشهای صورت گرفته، نتایج چشمگیری در زمینه مقاومسازی دیده نمیشود.
توسعه، نگهداری و بهسازی بافتهای فرسوده به دلیل محدودیتهای مالی و اداری با چالشهای متعددی روبرو است. بسیاری از خانوارها به دلیل کمبود منابع مالی نمیتوانند بناهای خود را مقاومسازی کنند، در حالی که احتمال وقوع زلزله ناگزیر است. بنابراین، انتظار میرود که دولت و نهادهای مرتبط، با اتخاذ سیاستهای مناسب و ایجاد تسهیلات مالی، اقداماتی بهرهور در این زمینه انجام دهند.
با توجه به شرایط موجود، تقاضا برای رفع مشکلات زیرساختی و ساختوسازهای ایمن باید در دستور کار قرار گیرد. نوسازی و مقاومسازی ۷۵ درصد ساختمانهای آسیبپذیر در تهران نهتنها نیازمند مشارکت و همکاری دولت و شهرداری، بلکه نیازمند همکاری شهروندان نیز میباشد. افزایش آگاهی عمومی و آموزش ساکنان در مورد خطرات زلزله و چگونگی اقدام در زمان وقوع آن، از دیگر اولویتهاست که باید جدی گرفته شود.
بهطور خلاصه، وضعیت کنونی ساختمانهای تهران در برابر زلزله، زنگ خطر جدی را به صدا در آورده است و نیاز به همت جمعی و اقداماتی فوری دارد. برای مقابله با خطرات طبیعی احتمالی، لازم است که نهادهای دولتی، غیردولتی و همچنین مردم بهعنوان بازیگران اصلی وارد عمل شوند تا از بروز فاجعههای انسانی و مالی جلوگیری شود. عدم توجه به این موضوع میتواند تبعات جبرانناپذیری را به بار آورد و زندگی و امنیت میلیونها نفر را به خطر اندازد.