بازدید جنجالی هیأت حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران از دانشگاه موصل: پیوندهای جدید یا حواشی تاریخی؟

بازدید جنجالی هیأت حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران از دانشگاه موصل: پیوندهای جدید یا حواشی تاریخی؟

در هفته‌های اخیر، یک هیأت از اعضای هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به سرپرستی دکتر مهدی صادقی، به کشور عراق سفر کرد. هدف این سفر بازدید از دانشگاه موصل و ایجاد پیوندهای همکاری علمی و فرهنگی با این مؤسسه آموزشی بود. این اقدام، نه تنها از جنبه‌های علمی و آموزشی تعاملات بین‌المللی قابل توجه است، بلکه به دلیل پیشینه تاریخی و فرهنگی دو کشور نیز حائز اهمیت می‌باشد.

هیأت یادشده، که متشکل از چهار نفر از اعضای برجسته این دانشکده است، روز دوشنبه 18 مهرماه 1402 (10 اکتبر 2023) وارد دانشگاه موصل شد. این دانشگاه، که یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های عراق به شمار می‌آید، در سال‌های اخیر به دلیل بحران‌های سیاسی و امنیتی، با چالش‌های زیادی مواجه شده است. اما حالا، به نظر می‌رسد که این مؤسسه در حال بازگشت به وضعیت پیشین خود است و سرمایه‌گذاری بر روی توسعه علمی و همکاری‌های بین‌المللی را در دستور کار خود قرار داده است.

در طی این بازدید، دکتر صادقی با دکتر علی القاضی، رئیس دانشگاه موصل، دیدار و گفتگو کرد. در این جلسه، طرفین به تبادل نظر درباره تجربیات آموزشی و پژوهشی دو دانشگاه پرداختند و بر لزوم تقویت روابط علمی تأکید کردند. این دیدار، به نوعی می‌تواند آغازگر دور جدیدی از همکاری‌های علمی باشد که نمود آن می‌تواند در تبادل استادان، برگزاری کنفرانس‌های مشترک و اجرای پروژه‌های پژوهشی مشترک ظاهر شود.

اما سوالی که مطرح می‌شود این است که آیا این بازدید صرفاً یک حرکت سمبلیک بوده یا می‌تواند واقعاً جهان تازه‌ای برای همکاری‌های علمی میان دو کشور به ارمغان آورد؟ در سال‌های گذشته، روابط ایران و عراق تحت تأثیر مسائل سیاسی و امنیتی بارها دستخوش تغییرات شده است. با این وجود، هر دو کشور به ویژه در زمینه‌های علمی و فرهنگی همواره ابراز تمایل به نزدیکی داشته‌اند.

از سوی دیگر، این بازدید می‌تواند به عنوان نمادی از پیوندهای تاریخی میان دو کشور جلوه‌گر شود. دانشگاه موصل، که در سال 1967 تأسیس شده است، از جمله مراکز علمی معتبر در خاورمیانه به شمار می‌رود و در تاریخ خود، میزبان بسیاری از علمای برجسته بوده است. بنابراین، همکاری با اساتید و محققان ایرانی می‌تواند برای هر دو طرف منافع قابل توجهی به همراه داشته باشد.

البته، جنجال‌هایی نیز به دنبال این سفر به وجود آمد. انتقادات برخی از صاحب‌نظران و تحلیلگران به این روند، نشان‌دهنده حساسیت موضوع همکاری‌های علمی در شرایط کنونی است. برخی بر این باورند که این نوع همکاری‌ها باید با احتیاط انجام شود و باید از نقش‌های سیاسی که ممکن است بر این روابط تأثیرگذار باشد، پرهیز گردد.

در این راستا، دکتر صادقی در گفتگوهای خود به تأکید بر لزوم ایجاد روابط علمی مستقل و غیرسیاسی اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که هدف اصلی این سفر تنها تبادل علمی و فرهنگی بوده و هیچ‌گونه پیش‌زمینه سیاسی ندارد. این سخنان به نوعی پاسخ به نگرانی‌های موجود درباره این همکاری‌ها بود.

در مجموع، سفر هیأت دانشگاه تهران به موصل می‌تواند به عنوان یک گام امیدوارکننده در راستای تقویت روابط علمی دو کشور تلقی شود. با این حال، آینده این همکاری‌ها به نحوه اتخاذ تدابیر بعدی، زیرساخت‌های مورد نیاز و استقبال دو طرف بستگی دارد. رویدادهای آتی نشان خواهد داد که آیا این پیوندها می‌توانند به تحولاتی مثبت در حوزه آموزش عالی منجر شوند یا همچنان در چارچوب حواشی تاریخی باقی خواهند ماند.

در نهایت، باید انتظار داشت که این اقدامات بتوانند به ارتقاء کیفیت آموزش و پژوهش در دو کشور کمک کنند و زمینه‌ساز ایجاد شبکه‌های علمی مؤثرتر شوند. این در حالی است که تأکید بر هویت علمی و فرهنگی مشترک همواره می‌تواند بستری برای نزدیک‌تر شدن دو ملت باشد.