ستاد ملی جمعیت: نگرانکننده! در فقط ۲۵ سال آینده، ایران به سالمندترین کشور منطقه تبدیل خواهد شد
در نشستی که بهمنظور بررسی وضعیت جمعیت کشور برگزار شد، تعدادی از کارشناسان و مسئولان ستاد ملی جمعیت به تحلیل جمعیتی ایران پرداختند و درباره عواقب این تغییرات هشدار دادند. بر اساس آمارهای ارائهشده، در تنها ۲۵ سال آینده، بهاحتمال زیاد ایران به سالمندترین کشور در منطقه خاورمیانه تبدیل خواهد شد. این موضوع نهتنها برای ساختار اجتماعی کشور بلکه برای نظام اقتصادی و بهداشتی ایران نیز پیامدهای جدی به همراه خواهد داشت.
طبق تحلیلهای جمعیتی، پیشبینی میشود که تا سال ۱۴۴۰، درصد بالایی از جمعیت ایران را افراد بالای ۶۵ سال تشکیل خواهند داد. این تغییر جمعیتی بهمعنای آن است که تعداد سالمندان نسبت به جوانان در جامعه به طرز قابلتوجهی افزایش خواهد یافت. بهطور خاص، انتظار میرود که تا سال ۱۴۴۰، جمعیت سالمندان ایران به حدود ۳۰ درصد از کل جمعیت کشور برسد. این موضوع بهمعنای تغییرات اساسی در نیازهای اجتماعی، بهداشتی و اقتصادی کشور خواهد بود.
بررسی این وضعیت نشان میدهد که یکی از دلایل اصلی افزایش سن جمعیت، کاهش نرخ تولد در کشور است. طی چند سال اخیر، بهویژه در دوران شیوع بیماری کرونا، نرخ تولد در ایران کاهش یافته است. این روند بر اساس تخمینها ادامه خواهد یافت و با افزایش امید به زندگی و کاهش نرخ مرگومیر، درصد سالمندان در جامعه به شکلی نگرانکننده افزایش پیدا خواهد کرد.
یکی از چالشهای اصلی در این زمینه، نیاز به خدمات بهداشتی و اجتماعی مناسب برای سالمندان است. با افزایش تعداد سالمندان، فشار بر سیستم بهداشت و درمان کشور نیز افزایش خواهد یافت. بررسیها نشان میدهند که تأمین نیازهای این قشر از جامعه نیاز به برنامهریزی دقیق و جامع دارد. در حال حاضر، زیرساختهای کافی برای پاسخگویی به نیازهای رو به افزایش سالمندان وجود ندارد و این موضوع به یک تهدید جدی برای آینده کشور تبدیل شده است.
از طرف دیگر، تأمین منابع مالی برای پوشش هزینههای درمانی و حمایتی سالمندان نیز چالشی بزرگ محسوب میشود. با توجه به سیاستهای اقتصادی و محدودیتهای مالی، تخصیص منابع کافی برای این قشر از جامعه ضروری میباشد. به گفته کارشناسان، دولت باید بهصورت ویژه به این موضوع توجه کرده و برنامههایی را برای کاهش بار مالی بر روی دوش خانوادهها و دولت در نظر بگیرد.
نظام خانوادههای ایرانی که بهطور سنتی بر پایه حمایت از سالمندان استوار بوده نیز باید تغییر کند. در گذشته، سالمندان غالباً در کنار خانوادههای خود زندگی میکردند و خانوادهها وظیفه نگهداری از آنها را بر عهده داشتند. اما با تغییر ساختار اجتماعی و افزایش نرخ مهاجرت جوانان، این رویه در حال تغییر است و نیاز به ایجاد نهادهای اجتماعی برای حمایت از سالمندان در جامعه بیش از پیش احساس میشود.
بهعلاوه، افزایش سطح آگاهی و آموزش در زمینه بهداشت و روشهای زندگی سالم نیز از دیگر نکات مهمی است که به باید به آن پرداخته شود. با ایجاد بسترهای آموزشی مناسب، افراد میتوانند نحوهٔ مدیریت بهتری بر زندگی خود در سنین بالا داشته باشند و از کیفیت بهتری برخوردار شوند. همچنین استفاده از فناوریها و نوآوریهای جدید در ارائه خدمات بهداشتی به سالمندان میتواند بهبود وضعیت این قشر از جامعه را بهدنبال داشته باشد.
در مجموع، بهنظر میرسد که افزایش تعداد سالمندان در ایران به یکی از مسائل اصلی و به چالشی واقعی برای کشور تبدیل خواهد شد. بررسیهای دقیق و سیاستگذاریهای مرتبط با این موضوع، از ملزومات اساسی در پیشبرد برنامههای آینده کشور خواهد بود. در غیر این صورت، ایران با بحرانهای جدی و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن مواجه خواهد شد. لذا، ضروری است که دولت و سایر نهادهای مرتبط هرچه سریعتر اقدامات لازم را انجام دهند تا از بروز بحرانهای جدی در این زمینه جلوگیری کنند.