حدادعادل: موفقیت فرهنگستان به رسانهها وابسته است / جا افتادن واژههای «رزمایش» و «بالگرد» در زبان فارسی
غلامعلی حدادعادل، رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در نشست خبری اخیر خود با تأکید بر اهمیت رسانهها در موفقیت و پیشرفت فرهنگستان، اعلام کرد که فعالیتهای این نهاد علمی و فرهنگی به شدت تحت تأثیر رسانهها و نحوه استفاده از زبان فارسی در آنها قرار دارد. او همچنین به رشد و تکامل زبان فارسی اشاره کرد و گفت: «در سالهای اخیر، برخی واژههای جدید به زبان فارسی وارد شدهاند و میان مردم جا افتادهاند، از جمله واژههایی مانند «رزمایش» و «بالگرد» که به طور خاص در زمینههای نظامی و تکنولوژیک به کار میروند.»
حدادعادل با بیان اینکه یکی از وظایف فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شناسایی و معرفی واژههای مناسب و معادل برای اصطلاحات جدید است، افزود: «رسانهها نقش بسزایی در القای واژههای جدید به جامعه دارند. وقتی یک واژه در رسانهها به کار میرود و به شکل مداوم تکرار میشود، به تدریج در زبان مردم جا میافتد. این مسئله نشان میدهد که فرهنگستان باید به دقت با رسانهها ارتباط برقرار کند و تلاش کند تا واژههای جدید را که به زبان فارسی اضافه میشوند، به گونهای معرفی کند که همگان به آنها آشنا شوند.»
وی در ادامه به اهمیت دقت و توجه در انتخاب واژهها اشاره کرد و گفت: «ما نمیتوانیم از کنار تغییرات زبانی به سادگی عبور کنیم. زبان زنده است و همواره در حال تغییر و تحول است. اما آنچه که برای ما مهم است، حفظ هویت و اصالت زبان فارسی است. باید مطمئن شویم که واژههایی که وارد زبان ما میشوند، با فرهنگ و سنت این سرزمین همخوانی داشته باشند.»
حدادعادل با اشاره به برخی چالشهای موجود در زبان فارسی، گفت: «به عنوان مثال، کلمه «رزمایش» که به معنای تمرین نظامی است، به تازگی بخصوص در دوران دفاع مقدس و فعالیتهای نظامی بسیار مورد استفاده قرار گرفته است. این واژه به خوبی توانسته است معنا و مفهوم خود را در زبان فارسی پیدا کند و از طرف دیگر، به شکل خاصی بر روی ادبیات نظامی کشور تأثیر گذاشته است. همچنین، واژه «بالگرد» که به معنای هلیکوپتر است، به جمع واژههای رایج زبان فارسی پیوسته است و ما میبینیم که در محاورات عمومی نیز استفاده میشود.»
در ادامه، رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تأکید کرد که فرهنگستان به دنبال این است که واژههای جدید را بررسی و تحلیل کند و در صورت تطابق با معیارهای زبان فارسی، آنها را به عنوان واژههای رسمی به جامعه معرفی کند. او اظهار داشت: «این یک فرایند دنبالهدار است و ما بهعنوان یک نهاد علمی و فرهنگی باید به شناسایی و ترویج واژههای مناسب بپردازیم تا زبان فارسی همواره پویا و زنده باقی بماند.»
حدادعادل در بخش پایانی صحبتهای خود به اهمیت نقش آموزش و پرورش در این زمینه اشاره کرد و گفت: «اگر ما میخواهیم که زبان فارسی به خوبی حفظ شود، لازم است که مدارس و دانشگاهها در آموزش زبان و ادبیات فارسی، توجه ویژهای به واژههای تازه و معانی آنها داشته باشند. معلمان و استادان دانشگاه باید با رسانهها در تعامل باشند و از آنها به عنوان یک ابزار قدرتمند در ترویج زبان فارسی استفاده کنند.»
وی اعلام کرد که فرهنگستان زبان و ادب فارسی همواره آماده دریافت نظرات و پیشنهادات عمومی در خصوص واژههای جدید و چگونگی استفاده صحیح از آنها است. او با دعوت از تمامی علاقهمندان به زبان و ادب فارسی، از مردم خواست تا در این راه همکاری کنند و به حفظ و ارتقای زبان فارسی کمک نمایند.
با توجه به موارد مطرحشده، به نظر میرسد که فرهنگستان زبان و ادب فارسی با درک عمیق از جایگاه خود و ارتباطات متقابل با رسانهها، به دنبال پاسداری و غنای بیشتر زبان و فرهنگ غنی ایرانی است.