عنوان: خطرناکترین واقعیت: تهران و کرج در آستانه بحران؛ ساختمانهای بلند زیر سایه زلزلهها تهدید میشوند!
در دنیای امروز، زلزله به عنوان یکی از پدیدههای طبیعی خطرناک و غیرقابل پیشبینی، همواره در کشورهای مختلف به عنوان یک چالش جدی مطرح است. در ایران، به خصوص در مناطق مرکزی و شمالی، وضعیت به گونهای است که شهروندان تهرانی و کرجی تجربه نگرانکنندهای از تهدیدات این پدیده طبیعی دارند. بر اساس آمارهای منتشر شده و گزارشهای کارشناسان، استان تهران بهویژه شهرهای تهران و کرج به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود و نیز ساخت و سازهای گسترده در سالهای اخیر، در معرض خطر بسیار بالایی از زلزله قرار دارند.
در سالهای اخیر، تعداد زلزلههای کوچک و بزرگی که در سطح استان تهران و مناطق اطراف آن رخ داده است، نشاندهنده ضرورت توجه بیشتر به این معضل است. بر مبنای دادههای معتبر، این مناطق به خصوص در شرایطی قرار دارند که اگر زلزلهای با شدت بالا رخ دهد، میتواند پیامدهای چشمگیری برای ساکنان و زیرساختهای آنها به همراه داشته باشد.
تعداد ساختمانهای بلند در تهران و کرج به طرز چشمگیری افزایش یافته است. بسیاری از این ساختمانها طبق استانداردهای مهندسی و ساختمانسازی طراحی نشدهاند و همین مسئله خطر وقوع بحران را در زمان زلزله افزایش میدهد. در حالی که فعالیتهای شهری روز به روز به این مقیاس از ساخت و ساز افزوده میشود، سؤالات جدی درباره ایمنی این سازهها و توان آنها برای مقابله با زلزله به وجود میآید.
به باور متخصصان زلزلهشناسی و مهندسان عمران، همواره نیاز به ارزیابی مجدد و بهروزرسانی قوانین و استانداردها در ساخت و ساز وجود دارد. بسیاری از سازههای بلند مرتبه در تهران و کرج در مقابل لرزهنگاریها به وضوح نشان میدهند که به روزرسانیهای لازم برای مقابله با خطرات زلزله انجام نشده است. این موضوع نهتنها از نظر ایمنیسازها، بلکه از دیدگاه حکومتی و نظارتی نیز نیاز به توجه فوری دارد.
بنا به اظهارات کارشناسان، تهران به لحاظ جغرافیایی در شرایط خطری قرار دارد؛ از یک سو، روند جمعیت رو به افزایش در این کلانشهر و از سوی دیگر، وجود گسلهای فعال و شرایط زمینشناسی پیچیده این منطقه، به اگر زلزلهای ناگهانی و شدید رخ دهد، پیامدهای فاجعهباری به دنبال خواهد داشت. باید توجه داشت که گسلهای زلزلهزای شناخته شده در مناطق اطراف تهران، نظیر گسل مشا، گسل شمال تهران و سایر گسلها، به عنوان تهدیداتی جدی در صورت بروز زلزلههای بزرگ شناخته میشوند.
طبق برآوردها، اگر زلزلهای با قدرت ۷ ریشتر در این مناطق رخ دهد، خسارات جانی و مالی قابل توجهی به بار خواهد آورد و به احتمال زیاد تعداد زیادی از ساکنین مجبور به ترک خانههای مسکونی خود خواهند شد. به همین خاطر، نیاز به اقداماتی سریع و جامع برای کاهش خطرات زلزله در شهرهای تهران و کرج به شدت احساس میشود.
یکی از راهحلهای اساسی در این راستا، ارتقاء مهارتها و آگاهی عمومی ساکنان در زمینه رفتار در زمان زلزله و اجرای برنامههای آموزشی و تمرینهای عملی است. همچنین، نیاز به بازنگری در قوانین و مقررات ساخت و ساز و نظارت دقیقتر بر نحوه اجرای آنها بیش از پیش احساس میشود. مدیریت بحران باید به عنوان یک اولویت در سیاستهای شهری مد نظر قرار گیرد تا بتوان به موقع به تهدیدات ناشی از زلزله پاسخ داد.
در نهایت، این واقعیت تلخ را نباید فراموش کرد که زندگی در کنار تهدید زلزله بخشی از واقعیت روزمره ساکنان تهران و کرج است؛ اما با تدابیر مناسب در زمینههای ایمنی و مدیریتی، میتوان از بروز یک بحران جدی جلوگیری کرد و به نوعی از این خطرات در امان ماند. هرچند که زمان در حال گذر است، این فرصتها نباید به سادگی از دست بروند.