فن بیان در مصاحبه استخدامی | در مصاحبه استخدامی چه بگوییم
فن بیان در مصاحبه استخدامی در تمامی کلاسها، کارگاهها و سمینارهایی که در ارتباط با مصاحبه شغلی داشتهام، همواره بخش سوالات و پاسخهای صحیح به این سوالات، جذابترین بخش به حساب میآید. شاید علت این موضوع این باشد که متاسفانه سیستم آموزشی کشور ما، همه ما را چنین تربیت نموده است! اینکه در دوره ابتدایی تست بزنیم و سوالات سالهای قبل را یاد بگیریم تا تیزهوشان قبول شویم! در ادامه باز به همان شیوه تست زنی و سوال و جواب کنکور را قبول شویم. بعد با همان شیوه کنکور ارشد و دکتری را بگذارانیم. با همان تست زنی پروانه نظام مهندسی، وکالت، پزشکی و… را بگیریم و با همان تستزنی در آزمون استخدامی قبول شویم و… جای بسی تاسف دارد اما همگان معترف هستند چنین شیوه منسوخ آموزشی، استعدادها را از بین برده و جامعه را به پرتگاه عقب ماندگی میکشاند.
قطعا تیم ارتقا، دنباله رو این روش نبوده و هرگز نخواهد بود. هرچند بسیار جذاب است که ما قطاری از انواع و اقسام سوال و جوابها را خدمت شما ارائه دهیم، تا شما به همان شیوه ناکارآمد سنتی، خود را آماده پاسخگویی بدان کنید. اما از آنجایی که اعتقاد راسخ داریم که این شیوه یک شیوه خیانتکارانه است، این کار را انجام نخواهیم داد. چیزی که مشخص است، این است که هر مصاحبه گری تکنیکها و اصول خاص خود را دارد.
وقتی با مشاوران و مدیران عامل مختلف با تیپ شخصیتی و دیدگاههای مختلف به طور خاص در مورد مصاحبه شغلی صحبت کردم؛ متوجه شدم در عین گسترده بودن طیف سوالات مقاصد و چهارچوبهای مشخصی در پشت این پرسشها وجود دارد. بنظرم آمد به جای ردیف کردن انواع و اقسام پرسش و پاسخ، درسنامهای در چند بخش به شکل مختصر و مفید در مورد اصول پاسخگویی و فن بیان در مصاحبه استخدامی تهیه کنم. در ادامه به این اصول لازم الجرا میپردازیم:
1- در پاسخ به تمامی سوالات فراموش نکنید که شما در حال ارائه مهارتها و تواناییهای حرفهای خود هستید. لذا هرگز (حتی در صورت پرسیدن سوالاتی که میتواند پاسخهایی با جنبه شخصی داشته باشد، مثلا اوضاع احوال چگونه است؟ لطفا خودتان را معرفی کنید و…) از ارائه اطلاعات در مورد زندگی شخصی خودداری کنید و در عوض از تواناییها و تجاربی که -در صورت وجود ولو اندک- تصور میکنید برای موقعیت شغلی مورد نظر جذاب است؛ بگویید.
2- در پاسخ به سوالات منفعل نباشید و با تشریح و تفضیل به آنها پاسخ دهید. مراقب باشید که به پرحرفی دچار نگردید. همواره سعی کنید خود را فردی با اندیشه مثبت و با روحیه تیمی بالا نشان دهید. تحت هیچشرایطی رازهای شرکت پیشین خود را بازگو نکنید. و هرگز از شرکت و همکارهای پیشین خود بدگویی نکنید. این کار شدیدا وجه شما را تحت تاثیر قرارخواهد داد.
3- در اولین فرصت سوالاتی مناسب را مطرح کنید، سوالاتی از قبیل: دقیقا چه مسولیتهایی در این پست خواهم داشت؟ در این سمت چه انتظاراتی از من وجود دارد؟ تمرکز من باید برای حل کدام بخش از مسائل باشد و… . این سوالات میتواند مصاحبه کننده را قانع کند که شما دارای تخصص و اعتماد بنفس قابل قبولی هستید و نمیخواهید که به هرقیمتی صرفا وارد شرکت شود.
4- عموما فرصت طلایی در پایان هر مصاحبه نیز وجود دارد که متاسفانه بسیاری آن را براحتی از بین میبرند. این فرصت طلایی دقیقا در آخرین لحظات یک مصاحبه است، هنگامی که مصاحبهگر میپرسد “سوالی یا حرفی ندارید؟” توصیه میکنیم هرگز پاسخ شما این جمله نباشد:”تشکر، سوالی نیست!”
بهتر است در طول مصاحبه بدنبال موضوع جذابی که از نظر مصاحبهگر مهم است بگردید و سوالی را در همین مورد مطرح کنید. اگر هم موضوع جذابی در این مورد پیدا نکردید میتوانید سوالاتی که نشاندهنده اعتماد بنفس بالا و میزان علاقه و وفاداری شما به شرکت است را بپرسید. سوالاتی مانند: دوست داشتم بیشتر درمورد روند پیشرفتم در این شرکت بدانم؟ تحت چه شرایطی میتواند همکاریهای بلندمدتتری را در شرکت داشت؟ یا بسیار علاقه مندم که بدانم ویژگی بارز شرکت که باعث موفقیت آن شده چی بوده است؟ و…
نکته بسیار اساسی را هرگز فراموش نکنید. اصل صداقت است. هرگز و هرگز نباید در مورد خود صحبتی یا حرفی بزنید که خلاف واقع است. فراموش نکنید افرادی که دارند از شما مصاحبه میکنند، هم تجربه بیشتر و احتمالا سواد علمی بیشتری نیز دارند. لذا تشخیص صحیح یا غلط بودن صحبتهای شما، براحتی برایشان امکان پذیر است. دوستی برایم تعریف میکرد که در طول مصاحبه شغلی همواره در مورد ورژن بالاتر نرم افزاری تخصصی از مصاحبه شوندگان میکردم. ورژنی که اساسا وجود خارجی نداشت! سوالم این بود که به نظر شما مهمترین ویژگی ورژن شماره 8 نرم افزار……. به ورژن شماره 5 آن چیست؟ در کمال تعجب اکثر قریب به اتفاق مصاحبه شوندگان از سرعت بالاتر، ارتقا رابط کاربری و برطرف شدن برخی از باگهای امنیتی صحبت میکردند! ایشان اضافه کرد در نهایت شخصی را انتخاب کردم که صادقانه گفت: “واقعا نمیدونستم چنین ورژنی وجود دارد. تمام نمونه کارهام رو هم با همین ورژن 5 انجام دادم. اما اگر برای شما ضروری باشد، خیلی سریع میتونم کارامو باهاش هماهنگ کنم”
مثالهایی از این دست بارها و بارها در طول مشورت با مدیران و مشاوران برایم زده شده است. اگر بخواهم از کل این دوره، تنها یک جمله را با خود به همراه داشته باشید؛ همین جمله است که ” همواره سعی کنید صادقانه هرآنچه را میدانید پرزنت کنید، نه کمتر و نه بیشتر.”