سکوت مرموز وزارت بهداشت در برابر فاجعه پلدختر؛ آیا نظام سلامت ایران با بحران جدی مواجه شده است؟
در پی بروز فاجعهای انسانی در شهرستان پلدختر، سؤالات متعددی در زمینه نظام سلامت کشور و واکنش وزارت بهداشت به این معضل به وجود آمده است. وقوع بحران در این منطقه، که در سالهای اخیر بارها دچار بلایا و حوادث طبیعی شده، بار دیگر توجه افکار عمومی را به خود جلب کرده و این پرسشها را مطرح کرده است: آیا وزارت بهداشت واکنش شایستهای نسبت به این وضعیت به نمایش گذاشته است؟ آیا سیستم درمانی ما به اندازه کافی آماده مقابله با بحرانها است؟
پلدختر، که در استان لرستان واقع شده، همواره در معرض سیل و زلزله بوده و متأسفانه فقدان زیرساختهای بهداشتی و درمانی در این منطقه یکی از معضلات تاریخی آن محسوب میشود. اما فاجعه اخیر که به دلیل بارندگیهای شدید و سیلابهای ناشی از آن به وقوع پیوست، نشاندهنده ناتوانی در مدیریت بحران از منظر بهداشت و درمان بود. تا به امروز، از مقامات وزارت بهداشت، و همچنین مسئولین بهداشت شهرستان هیچگونه بیانیهای رسمی و شفاف در این زمینه صادر نشده است، که این خود بر نگرانیها افزوده است.
از یک سو، سکوت وزارت بهداشت میتواند به معنی عدم شناخت دقیق از بحران باشد و از سوی دیگر، میتواند گویای عدم توانایی در ارائه خدمات بهداشتی و درمانی لازم در شرایط بحرانی باشد. مواردی از قبیل کمبود دارو، ناتوانی در ارائه خدمات به موقع و همچنین فقدان تیمهای پزشکی کافی در مناطق آسیب دیده، در این وضعیت به چشم میخورد. معضلاتی که از زمان وقوع فاجعه در منطقه پلدختر از آن سخن گفته میشود، بهخصوص در میان شهروندان که در جستجوی کمک از مسئولان هستند، موجی از ناامیدی و بیاعتمادی را به همراه داشته است.
جالب اینجاست که در حالی که بحران در پلدختر به اوج خود رسیده، بسیاری از مسئولین در سطح ملی و محلی به موضوعات دیگری پرداختهاند و به نظر میرسد که توجه کمتری به وضعیت بهداشت و درمان این منطقه داشتهاند. این رفتار میتواند نشاندهنده عدم اولویتدهی به سلامت عمومی در برنامهریزیهای کلی کشور باشد. عدم توجّه به مسائل بهداشتی در این شرایط بحرانی، میتواند تبعاتی جدی برای سلامت جامعه در پی داشته باشد، به ویژه در زمینه انتقال بیماریها و آسیبهای جسمی و روانی بعد از وقوع بحران.
وزارت بهداشت در چند سال اخیر بارها از ناتوانی در تأمین نیازهای بهداشتی و درمانی شهروندان در زمان بحرانها و بلایا سخن گفته و اشاره کرده است که نیاز به زیرساختهای بهداشتی بیشتری دارد. اما در عمل، به نظر میرسد که این نیازها همچنان نادیده انگاشته شدهاند و این سؤالات پیش کشیده میشود که آیا سازمانها و نهادهای مرتبط به درستی از تجارب گذشته در زمینه مدیریت بحرانهای مشابه استفاده کردهاند یا خیر.
گسترش اتفاقات تلخی نظیر پلدختر، میتواند فرصتی برای بازنگری در سیاستها و استراتژیهای بهداشتی و درمانی کشور باشد. آیا زمان آن نرسیده است که توسعه زیرساختهای بهداشتی در مناطق آسیبپذیر به عنوان یک اولویت در دستور کار قرار گیرد؟ آیا تدابیر پیشگیرانه برای بحرانهای آینده بهطور جدی مورد توجه قرار خواهد گرفت؟ این پرسشها تنها زمانی پاسخ مییابند که وزارت بهداشت با کشف نگرانیها و ارائه راهکارهای موثر، به رسالت خود در حمایت از سلامت عمومی و ارائه خدمات بهداشتی عمل کند.
انتظار میرود که مقامات وزارت بهداشت هرچه زودتر به سکوت خود پایان دهند و با یک رویکرد transparent (شفاف) و مسئولانه، نسبت به وضعیت موجود در پلدختر واکنش نشان دهند. زیرا نظام سلامت ایران در حال حاضر به یک دقت نظر و ارزیابی جدی نیاز دارد و هرگونه تعلل در این خصوص میتواند عواقب وخیمی در پی داشته باشد. جامعه به چشمانتظار پاسخها و اقداماتی مؤثر است تا از وضعیت کنونی عبور کرده و به سوی بهبودی و پیشرفت گام بردارد.