فوتبال بیمعنا شده: کمیته مسئولیت اجتماعی فدراسیون فقط یک دکور بیخاصیت است
فوتبال، این ورزش پرطرفدار و پرهیجان که در گوشه و کنار جهان هواداران متعصبی دارد، زمانی به عنوان نماد همبستگی، نشاط و شادابی جامعه شناخته میشد. اما به تازگی شاهد هستیم که این ورزش در برخی از ابعاد خود، از جمله مسئله مسئولیت اجتماعی، به سوی بیمعنایی و بیالتفاتی حرکت کرده است. در این راستا، کمیته مسئولیت اجتماعی فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران به عنوان متولی این امور، نتوانسته است انتظارات را برآورده کند و عملاً به یک دکور بیخاصیت تبدیل شده است.
در سالهای اخیر، به ویژه پس از افزایش جنجالها و حواشی پیرامون فوتبال ایران، این انتظار وجود داشت که کمیته مسئولیت اجتماعی با اتخاذ تدابیر مؤثر، نقش خود را بهطور جدی و اساسی ایفا کند. اما متأسفانه، آنچه که در عمل مشاهده میشود، صرفاً فعالیتهایی سطحی و نه چندان مؤثر است که نه تنها کمکی به بهبود شرایط اجتماعی نمیکند بلکه بسیاری از تواناییهای بالقوه این کمیته را در سایه قرار داده است.
موضوع مسئولیت اجتماعی در فوتبال یک مقوله مهم است که نه تنها به توسعه فرهنگ اجتماعی کمک میکند بلکه میتواند تأثیرات مثبتی در افزایش محبوبیت ورزش و بهبود وضعیت روحی و روانی جامعه داشته باشد. اما آنچه که در حال حاضر در فوتبال ایران شاهد هستیم، عدم توجه جدی به این اصل بنیادی است. کمیته مسئولیت اجتماعی به جای پرداختن به مسائل واقعی و چالشهای اجتماعی نظیر اعتیاد، خشونت، نابرابری و فقر، بیشتر به فعالیتهای سطحی و تبلیغاتی اکتفا کرده است.
به عنوان نمونه، برخی از پروژههایی که به عنوان اقداماتی در راستای مسئولیت اجتماعی معرفی میشوند، تنها در حد یک آگهی رسانهای باقی میمانند و هیچ گونه تأثیری در آگاهی اجتماعی نداشته و در واقع تغییرات پایدار و معناداری ایجاد نمیکنند. بدین ترتیب، این کمیته نتوانسته است به آن اهداف بلندی که برای خود تعریف کرده بود، دست یابد و عملاً به نمادی از ناکامی تبدیل شده است.
مطلع هستیم که همانند سایر کشورها، فوتبال ایران نیز میتواند بهعنوان یک نهاد اجتماعی به حل مشکلات معضلات اجتماعی کمک کند. فعالان اجتماعی و همچنین شخصیتهای ورزشی در این حوزه میتوانند با همکاری و تعامل بیشتر، باری از دوش جامعه بردارند. اما عدم همافزایی و عدم شناخت مسائل واقعی جامعه از سوی کمیته مسئولیت اجتماعی فدراسیون، نشاندهنده یک مشکل جدی در مدیریت این حوزه است.
بسیاری از هواداران فوتبال انتظار دارند که فدراسیون از نهادهایی مانند کمیته مسئولیت اجتماعی برای افزایش آگاهی در خصوص بحرانهای اجتماعی استفاده کند و آن را به یک پلی برای ارتباط با نسل جوان تبدیل کند. اما این نیازمند عزم و ارادهای جدی از سوی مسئولان فدراسیون فوتبال است. به نظر میرسد که عدم توجه به این مقوله، سبب کاهش اعتماد عمومی به این نهاد و در نهایت به بیمعنایی فوتبال در ایران خواهد انجامید.
از سوی دیگر، باید به این نکته توجه کرد که فوتبال تنها یک ورزش نیست، بلکه یک پدیده اجتماعی و فرهنگی است که میتواند به جوانان و نوجوانان امید بدهد و آنها را در راستای اهداف انسانی و اجتماعی هدایت کند. اگر فدراسیون فوتبال و کمیته مسئولیت اجتماعی آن، تمرکز بیشتری بر روی این جنبههای اجتماعی داشته باشند، میتوانند نه تنها به بهبود شرایط اجتماعی کمک کنند، بلکه با جذب جوانان به ورزش، زمینهساز تشویق و ترغیب آنها به فعالیتهای مثبت اجتماعی شوند.
در این راستا، ضروری است که فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران بار دیگر به سراغ بازنگری در استراتژیها و فعالیتهای این کمیته برود و به توجه به مسائل زیربنایی اجتماعی اهمیت بیشتری بدهد. این بازنگری میتواند شامل برگزاری کارگاههای آموزشی، سمینارهای اجتماعی و برنامههای جمعآوری کمکها برای اقشار آسیبپذیر جامعه باشد که نه تنها به شکلگیری یک فرهنگ صحیح و اخلاقی در اطراف فوتبال بینجامد بلکه فرصتی باشد برای ایجاد همبستگی و همکاری میان هواداران، بازیکنان و جامعه.
همچنین، فدراسیون فوتبال باید نتایج و عملکرد کمیته مسئولیت اجتماعی را با شفافیت به اطلاع عموم برساند. این اقدام نه تنها میتواند اعتماد جامعه را جلب کند بلکه موجب افزایش همکاری و مشارکتهای اجتماعی خواهد شد. در نهایت، برای اینکه فوتبال ایران نه تنها به یک بازی بیمعنا تبدیل نشود، بلکه به یک عنصر موثر در بهبود جامعه تبدیل گردد، نیازمند تلاشهای جدی و سیستماتیک در راستای مسئولیت اجتماعی است.
در شرایط کنونی که فشارها و چالشهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در جامعه ایران ادامه دارد، ارتقاء مسئولیت اجتماعی در فوتبال میتواند به عنوان یک الگو، زمینهساز بروز تغییرات مثبت در جامعه باشد. امیدواریم که فدراسیون فوتبال با تشخیص وضعیت کنونی و اتخاذ رویکردی جدی و مؤثر، از حالت دکور خارج شود و به یک نهاد واقعی و پویا تبدیل گردد که در خدمت به جامعه نقشآفرینی کند.
بهعبارتی دیگر، فوتبال باید دوباره به معنای زندگی، امید و همبستگی در جامعه تبدیل شود و برای نیل به این هدف، احتیاج به همت و اراده قوی از سوی تمامی اهالی فوتبال و جامعه دارد.