واکنش قاطع ۱۵ محقق ایرانی به طرح جنجالی رئیسجمهور سابق ایالات متحده: نظارت بر شبکههای اجتماعی دانشجویان خارجی
در پی اعلام طرحی جنجالی از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق ایالات متحده، ۱۵ تن از محققان و دانشگاهیان برجسته ایرانی نسبت به این اقدام واکنش تندی نشان دادند. این طرح به منظور نظارت و کنترل شبکههای اجتماعی دانشجویان خارجی، به ویژه کسانی که به تحصیل در دانشگاههای آمریکایی اشتغال دارند، پیشنهاد شده است.
این گروه از محققان در بیانیهای که به رسانهها ارسال کردند، این تصمیم را نقض آشکار آزادیهای فردی و حق تحصیل توصیف کرده و بر این باورند که چنین اقداماتی نه تنها به جامعه علمی بلکه به کل جامعهای که در آن زندگی میکنیم آسیب میزند. این محققان تأکید کردند که نظارت بر فعالیتهای آنلاین دانشجویان خارجی میتواند به یک جو بیاعتمادی و ترس منجر شود و بر فرایند یادگیری و تبادل اطلاعات علمی تأثیرات منفی بگذارد.
برخی از محققان این طرح را تلاشی برای محدود کردن صداها و ایدههای نو و انتقادی از سوی دانشجویان و پژوهشگران خارجی میدانند. آنان معتقدند که دانشگاهها باید فضایی آزاد و بیدار برای بحث و گفتمان فراهم کنند و هر گونه محدودیت بر این فضا، به ضرر علم و پیشرفت بشری خواهد بود.
در بین این ۱۵ محقق، افرادی چون دکتر مرتضی افقه، استاد دانشگاه تهران و دکتر نرگس سپهری، پژوهشگر علوم اجتماعی، حضور دارند که هر دو به عنوان چهرههای شناخته شده در حوزههای تحصیلی و پژوهشی خود از اعتبار بالایی برخوردارند. این افراد در بیانیه خود به صراحت اعلام کردند که این طرح میتواند به ایجاد فضایی شکننده در جهان آکادمیک منجر شود و از این رو، باید به شدت با آن مقابله شود.
علاوه بر این، محققان با اشاره به سابقه نظارت و کنترل در تاریخ معاصر، به مثالهایی از دورانهای تاریک تاریخی اشاره کردند که در آنها آزادی بیان و تفکر به شدت محدود شده بود. این موضوع به وضوح نشاندهندهی خطرات احتمالی است که چنین اقداماتی میتواند به دنبال داشته باشد.
محققان در این بیانیه تأکید کردند که جوامع علمی و دانشجویی باید بر پایه اعتماد و همکاری ساخته شوند و هر اقدامی که بخواهد این اصول اساسی را زیر سؤال ببرد، محکوم به شکست خواهد بود. آنان گوشزد کردند که اگر هدف از این طرح، بالا بردن سطح امنیت اجتماعی باشد، راههای به مراتب مؤثرتری برای دستیابی به این هدف وجود دارد که به جای سرکوبی دانشجویان، میتوان به ارتقاء کیفیت آموزش و پرورش مشترک بینالمللی روی آورد.
این بیانیه همچنین به اهمیت حفاظت از حریم خصوصی و دادههای شخصی افراد اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که هرگونه نظارت بدون مشروعیت قانونی و اخلاقی بر حقوق بشر و اصول دموکراتیک ضربه خواهد زد. از نظر این محققان، حمایت از آزادی بیان و حقوق انسانی باید در مرکز هرگونه سیاستگذاری قرار گیرد.
در پایان، این گروه از محققان با اعلام همبستگی خود با دانشجویان و پژوهشگران سایر کشورها و ابراز نگرانی عمیق خود از این طرح، خواستار یک گفتوگوی سازنده در زمینه شیوههای نوین تحقیق و آموزش شدند. به باور آنان، تنها از این طریق است که میتوان به توسعه پایدار علم و دانش در سطح جهانی دست یافت و از به وجود آمدن بحرانهای جدی جلوگیری کرد.
در نهایت، آنان تأکید کردند که ارزیابی منصفانه و علمی وضعیت کنونی و پرهیز از هرگونه سکوت در برابر این گونه اقدامات، مسئولیت همگان است و تمام بدنه دانشگاهی، باید بر روی اصول علمی و انسانی همصدای یکدیگر شوند.