تعلیم و تربیت: آیا حق حاکمیت بر آینده کودکان ماست؟ ضرورت پوشش فراگیر پیشدبستانی
در دوران معاصر، تعلیم و تربیت به عنوان یکی از اساسیترین مسائل اجتماعی و اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است. آینده هر کشور به کیفیت آموزش و پرورش نسلهای آینده بستگی دارد. در این میان، دوره پیشدبستانی به طور خاص اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا این دوران بنیاد شکلگیری شخصیت، مهارتها و رفتارهای فردی و اجتماعی کودکان را بنا مینهد.
به گفته کارشناسان، سنین 3 تا 6 سالگی از حساسترین مراحل زندگی کودکان است. در این دوره، آنها به سرعت در حال یادگیری زبان، روابط اجتماعی و مهارتهای حرکتی هستند. در واقع، تحقیقات نشان میدهند که 90 درصد رشد مغز انسان در خلال پنج سال اول زندگی او اتفاق میافتد. به همین دلیل، پوشش مناسب و فراگیر پیشدبستانی نه تنها یک حق برای کودکان، بلکه یک مسئولیت مشترک برای جامعه و دولت نیز به حساب میآید.
در کشور ایران، در سالهای اخیر توجه بیشتری به اهمیت آموزش و پرورش پیشدبستانی معطوف شده است. با وجود تلاشهای دولت و سازمانهای غیردولتی، هنوز هم بسیاری از کودکان به آموزش پیشدبستانی دسترسی ندارند. به طور تخمینی، حدود 50 درصد از کودکان در سنین پیشدبستانی هنوز به آموزشهای لازم دسترسی نمییابند. این وضعیت نه تنها به آینده آنها آسیب میزند، بلکه بر روی توسعه پایدار کشور نیز تأثیرات منفی به جا میگذارد.
در این راستا، ضروری است که سیستم آموزشی کشور برای ارزیابی و بهبود وضعیت پیشدبستانی برنامهریزیهای جامعی انجام دهد. دولت میتواند با ایجاد تسهیلات آموزشی و مالی، نسبت به افزایش دسترسی به مراکز پیشدبستانی اقدام کند. به عنوان مثال، تأمین اعتبار برای تأسیس مهدهای کودک در مناطق محروم و همچنین افزایش انگیزه معلمان و مربیان از طریق برگزاری دورههای آموزشی و فراهم آوردن شرایط مناسب کار میتواند گامهای مؤثری در این زمینه باشد.
همچنین، فرهنگسازی در میان خانوادهها، بهویژه در مناطق روستایی و کمدرآمد، از دیگر مسائل مهمی است که باید به آن توجه شود. بسیاری از خانوادهها هنوز به اهمیت آموزش پیشدبستانی آگاهی ندارند و بر این باورند که فرستادن فرزندانشان به مهد کودک چیز ضروری نیست. در واقع، برای تغییر این نگرش، نیاز به برنامههای آموزشی و اطلاعرسانی گستردهای داریم که به خانوادهها نشان دهد آموزش پیشدبستانی چه تأثیرات مثبتی بر رشد و آینده کودکانشان دارد.
علاوه بر این، دولت میتواند با برگزاری کارگاههای آموزشی و مشاورهای برای والدین، زمینههای لازم برای پذیرش و استقبال از آموزشهای پیشدبستانی را فراهم آورد. این اقدامات به خانوادهها کمک میکند تا دریابند که سرمایهگذاری در آموزش و تربیت فرزندانشان یک سرمایهگذاری بلندمدت برای جامعه خواهد بود.
در این میان، یکی از چالشهای اساسی که باید به آن پرداخته شود، ایجاد فضای آموزشی مناسب و ایمن برای کودکان است. کودکان در این سنین نیاز به فضایی دارند که در آن بتوانند به راحتی تجربههای جدید را کسب کنند و از حیاتی شاداب و خلاق برخوردار باشند. این امر مستلزم همکاری نزدیک بین نهادهای دولتی، غیردولتی و جامعه محلی است.
در نهایت، لازم است که حق حاکمیت بر آینده کودکان به عنوان یک اصل اساسی در جامعه ایران به رسمیت شناخته شود. آموزش پیشدبستانی باید به عنوان یک حق پایهای برای همه کودکان در نظر گرفته شود و این امر تنها با همکاری همه ارکان جامعه و توجه به نیازهای خاص کودکان میسر خواهد شد. سرمایهگذاری در آینده کودکان، به معنای سرمایهگذاری در آینده کشور است و این مسئولیت بر عهده همه ماست. ما باید به خاطر آیندهای روشنتر برای کودکانمان، به آموزش پیشدبستانی بهای بیشتری بدهیم و تلاش کنیم تا به آنها حق حاکمیت بر آیندهشان را اعطا کنیم.