میراث فرهنگی جیرفت در آستانه فاجعه: تخریب محوطه ۵۰۰۰ ساله کنارصندل متوقف شد!
در سالهای اخیر، توجه به آثار و محوطههای باستانی ایران بهویژه در استانهای جنوبی، با چالشهای فراوانی مواجه شده است. یکی از این آثار ارزشمند، محوطه باستانی کنارصندل واقع در جیرفت است که قدمت آن به ۵۰۰۰ سال میرسد. این محوطه که به عنوان یکی از مهمترین مراکز تمدن ماقبل تاریخ در این منطقه شناخته میشود، در معرض تخریب و نابودی قرار داشت که خوشبختانه با اقدامات به موقع مسئولان، این روند متوقف شد.
محوطه کنارصندل به دلیل ویژگیهای منحصر به فرد خود از اهمیت بالایی برخوردار است و ماحصل تحقیقات باستانشناسان بهطور مستمر بر غنای دانش ما نسبت به تاریخ و فرهنگ گذشته این سرزمین افزوده است. در سالهای اخیر، شواهدی از فعالیتهای غیرمجاز و تخریب این محوطه بهخصوص در بخشهایی از آن بهچشم میخورد که نگرانیهای بسیاری را به دنبال داشت. در این میان، ضرورت حفظ و حراست از این میراث ارزشمند بیش از پیش احساس میشد.
فراکسیونهای مختلف فرهنگی و اجتماعی در استان کرمان و کشور بهویژه در جیرفت، بارها نسبت به خطرات و آثار منفی تخریب محوطه کنارصندل هشدار دادهاند. این محوطه به عنوان یک گنجینه باستانی، میتواند زمینهساز رشد و توسعه گردشگری فرهنگی و اقتصادی در این منطقه باشد. همچنین، پژوهشها و کاوشهای باستانشناسی در کنارصندل میتوانند به کشف زوایای تازهای از تاریخ و تمدن مردم این سرزمین کمک کنند.
با وجود تمام دغدغهها، اخیراً مقامات محلی و ملی به اهمیت حفاظت از این محوطه تاریخی پی برده و تصمیمات جدیتری برای جلوگیری از تخریب آن اتخاذ کردند. به گفته کارشناسان، توقف عملیات تخریب در کنارصندل نویدبخش امیدی نو برای اهالی این خطه و همچنین دوستداران میراث فرهنگی ایران است. این تصمیم، نشاندهنده عزم جدی در راستای حفظ تاریخ و فرهنگ ملی بود.
همچنین کارشناسان با بیان اینکه محوطه کنارصندل در واقع بخشی از میراث جهانی ایران به شمار میآید، ضرورت حفظ و نگهداری آن را اجتنابناپذیر برشمردند. به همین دلیل، سازمانهای متولی در زمینه میراث فرهنگی موظفند برنامههای حفاظتی ویژهای را برای این محوطه تدوین کرده و از تکرار چنین فجایعی جلوگیری کنند.
در حال حاضر، باتوجه به وجود نشانههایی از تمدن کهن در کنارصندل، لازم است تا مسئولان به فعالیتهای باستانشناسی اهمیت بیشتری دهند و از ظرفیتهای علمی و پژوهشی دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی استفاده کنند. برنامهریزیهای لازم در زمینه معرفی و بهرهبرداری از این محوطه باید با دقت و حساسیت بیشتری انجام شود.
از آنجا که پلهای ارتباطی بین پژوهشگران، دولت و جوامع محلی میتواند راهکاری موثر در راستای حفظ این میراث فرهنگی باشد، بنابراین لازم است تا آموزشهای مدونی در زمینه اهمیت حفاظت از آثار باستانی به اهل فن و جامعه محلی ارائه شود. با توجه به توانمندیهای انسانی و منابع غنی موجود در استان کرمان، میتوان نسبت به شکوفایی و معرفی هرچه بهتر این محوطهها اقدام کرد.
در نتیجه، حفاظت از محوطه باستانی کنارصندل نه تنها یک وظیفه ملی، بلکه یک ضرورت اجتماعی و فرهنگی است که باید با جدیت پیگیری شود. از نهادهای دولتی و غیردولتی انتظار میرود با همکاری یکدیگر به سمت حفظ این گنجینههای فرهنگی حرکت کنند و از بروز فاجعهای همچون تخریب این محوطه جلوگیری نمایند. هرچقدر که اقدامات پیشگیرانه در این حوزه بیشتر و کارآمدتر باشد، شانس بقا و غنای فرهنگی ما نیز بیشتر خواهد شد. در نهایت،ایران به عنوان سرزمینی با تاریخ و تمدن کهن، باید حافظ دستاوردهای فرهنگی خود باشد و نگذارد که آثار باستانیاش به کمرنگی و فراموشی سپرده شود.